Sędziwoj - II. Uwięzienie

"Jeżeli Anioł upadł i wyrokiem wiecznym
Skarany, jakże człowiek może być bezpiecznym?"
Sąd ostateczny Yunga

W MIEŚCIE ENKHUYSEN NAD jeziorem Zuyder w Holandii mieszkał bogaty kupiec, właściciel wielu okrętów, nazwiskiem Jakub Hannsen.*

W czasie morskiej podróży jesiennej, w celu handlowym odbywanej, na Morzu Niemieckim napadła go burza i skołatane okręty ku brzegom Szkocji zagnała. Szczególnym tylko wypadkiem uratował się od rozbicia i wylądował pod siołem Seatown.

Cała okolica dzika, odległe, w górach leżące wioski, nie nastręczały sposobu ratunku, jeden tylko zamek Seton-House nad morzem, na nieprzystępnej skale zbudowany, był najbliższym mieszkalnym siedliskiem. Już Hannsen był pewnym, iż stanie się pastwą barbarzyńskiego prawa, którym podlegali rozbitkowie i - jeżeli nie więcej - utraci przynajmniej towary i okręta. Panem zamieszkującym zamek, na szczęście kupca, był Kosmopolita od miejsca tego mieszkania zwany w okolicy Setonem; ten z szlachetną ludzkością pospieszył na ratunek ludziom, przyjął ich w swoim zamku, okręty szybko naprawić kazał i Hannsena postawił w możności powrócenia do kraju, o czym ten ostatni już zupełnie wątpił. Ujmujące obejście się Kosmopolity, jego dobroć, napełniły wdzięcznością serce Holendra. Odjeżdżając zaklinał go, aby, jeśli kiedy na stały ląd przybędzie, nie omieszkał go odwiedzić w Holandii.

W parę miesięcy potem, kiedy już żegluga z przyczyny lodów dla wszystkich okrętów była zamknięta, Kosmopolita przybył do Enkhuysen i u zdziwionego i uradowanego Hannsena dni kilka zabawił.

Holender był jednym z rodzaju tych ludzi, którzy od młodości jedną ubitą postępując drogą, nie znając, co to jest namiętność, nigdy nie zboczyli; u których uczciwość stała się nałogiem.

Uczucie obowiązku biernego jest u nich wyższym nad wszystko, dla obowiązku gotowi poświęcić majątek, szczęście, pomimo to jednak głuchymi są na wszelki głos serca, który nazywają chorobliwą czułością. Ten głośnej poczciwości charakter Hannsena sprawił, iż odziedziczywszy znaczny majątek nadzwyczajnie go pomnożył, a co więcej, iż obok majątku obdarzony był powszechnym zaufaniem ziomków. Pomimo to jednak kupiec, czcząc obowiązek jako swojego boga, nie uznawał innego. Niewiele on troszczył się, czy nad materią panuje jaka siła; nie badał nic, co za zakres jego zatrudnień wychodziło, a z wszelkich teorii wiary, miłości, nadziei, nie mających bezpośredniego zastosowania do dobrego bytu, śmiał się przed poufałymi. W rozmowie z Kosmopolitą, gdy był u niego, cały charakter i sposób myślenia rozwinął i gorąco powstawał na wszelkie urojenia, jak mówił, tych, którzy przyznają ludziom duszę i nieśmiertelność. Poczciwymi, mówił, powinniśmy być tutaj na ziemi, aby się dobrze działo, a gdy śmierć podkreśli i zrobi bilans naszego żywota, ludzie sami zobaczą, jak kto był daleki bankructwa, nie potrzeba tu żadnej nieśmiertelności. Między innymi powstawał także na nauki kabalistyczne, na magią, astrologią i alchemią.

Kosmopolita przy odjeździe z domu kupca miał z nim tylko jednę rozmowę, w końcu której w jego oczach zamienił kawał ołowiu na złoto i oddał mu na pamiątkę. Po wyjeździe Kosmopolity, gdy cały wypadek rozgłosił się, przyjaciele i znajomi Hannsena, więcej jak nad przemianą metalu, dziwili się nad zmianą postępowania i życia kupca. Opowiadał, iż Kosmopolita tą jedną rozmową, której za żadne skarby świata powtórzyć by nie chciał, przekonał go, iż całe jego ubiegłe życie było jednym ciągłym pasmem bałwochwalstwa i niecnoty. Hannsen stał się odtąd milczącym, mistycznie pobożnym, powrócił do katolicyzmu, który porzucił, i oddalając się powoli od handlu oświadczył, iż gorliwie odprawi pokuty za dawniejsze zdania i czyny. Z nawrócenia swego nie robił żadnej tajemnicy i wszystkim o całym wypadku opowiadał.

Kosmopolita z Holandii udał się do Drezna. W owym czasie panował w Saksonii Chrystian II, elektor. Srogi charakter młodego księcia wiele jego czynów napiętnowanych podał historii. Ojciec jego, jak wielu innych panujących, wierzył w alchemią, z zapałem jej się poświęcał, znakomite wydając sumy na alchemików i doświadczenia alchemiczne. Syn śmiał się z namiętności ojca i razem z wstąpieniem jego na tron ogień w pracowniach zamkowych wygasł, a alchemicy wypędzeni i prześladowani zostali.

W takich stosunkach Sędziwoj przybył z Sztudgardu do Drezna, a w tymże samym czasie przyjechał i Hannsen, chcąc się jeszcze raz widzieć z Kosmopolitą. Bodenstein, ciągle włóczący się z Sędziwojem, a dla zamiarów swoich i poleceń Rogosza skrzętnie zawierając znajomości z cudzoziemcami, poznał Hannsena i dowiedział się od niego o pobycie Kosmopolity. Radość Bodensteina z tego zbiegu okoliczności była do nieopisania; wszystko spiknęło się na zgubę i poniżenie tych, ku którym piekielną pałał zawiścią. Zawiadomiony elektor przez Bodensteina wezwać kazał Hannsena i ten nie domyślając się, że działa na zgubę tego, którego najwyżej uwielbiał, wyznał wszystko. Wskutek tego Kosmopolita schwytany został, lecz nie tylko nie zapierał się swej sztuki, ale ofiarował dać jej dowody w przytomności elektora. Po odbytym doświadczeniu elektor, widząc sam przemianę jakiegoś metalu na złoto, rozpalił się chciwością. Z początku pochlebstwami starano się wyłudzić tajemnicę, gdy to nie skutkowało, spodziewano się dostąpić okrucieństwem, czego chytrość dopiąć nie mogła.

Bodenstein, sprawca całej zdrady, obawiając się Sędziwoja zemsty, usunął się od niego, czyhając jakby i jego wtrącić w przepaść.

Arminia, żona Kosmopolity, nie była uwięzioną; nie pozwolono jej dzielić więzienia z mężem i Bodenstein radował się zawczasu, iż dawne jego marzenia jeszcze się spełnić mogą. Radość tę zachmurzyła tylko wiadomość, iż w dniu uwięzienia Kosmopolity Sędziwoj był w zamku u elektora i - jak wszędzie - nader łaskawie od niego przyjętym został.

____________________

* Hannsen, w roku 1601 zapędzony od burzy na brzegi Szkocji, doznał tam gościnnego przyjęcia od Setona zwanego Kosmopolitą. W następnym roku Seton odwiedził Hannsena w Enkhuysen.

sexshop
Są takie oczy, co nie śpią w nocy.